Disk Bakımı

Araç Aküsü: Bakım ve Ömür Uzatma

Akü, aracın en sessiz arıza kaynağıdır. Bir sabah çalışmayana kadar kimse ilgilenmez. Oysa akü ömrünü kısaltan şeylerin çoğu önceden görülebilir.

Sorun nedir?

Kurşun-asit akü, kimyasal bir depodur. İçindeki plakalar zamanla sülfatlanır. Kapasite düşer. Marş anındaki yüksek akım talebi karşılanamaz hale gelir.

Ömrü kısaltan tipik sebepler:

Kısa mesafe kullanım: Alternatör aküyü dolduramaz. Her marş bir miktar açık bırakır.
Sürekli düşük şarj: Yarım dolu bekleyen akü hızla sülfatlanır.
Aşırı sıcaklık: Yaz, aküyü içten yakar. Kış ise zayıflığı ortaya çıkarır.
Gevşek veya oksitli kutup başları: Direnç artar, şarj eksik kalır.
Titreşim: Kelepçesi gevşek akünün plakaları zarar görür.
Kaçak akım: Kapalı araçta bir tüketici uyumuyorsa akü gece boyu boşalır.

Kış aylarında iki etki üst üste biner. Soğukta akünün verebileceği akım düşer. Aynı anda motor yağı kalınlaştığı için marş daha fazla akım ister. Yazın "idare eden" akü, ilk sert soğukta bırakır.

Akünün durumunu nasıl ölçersiniz?

Tahmin yürütmek yerine sayıya bakın. Basit bir dijital multimetre yeterli.

Ölçüm	Değer	Anlamı
Dinlenmiş akü (motor kapalı, 1+ saat beklemiş)	12,6 – 12,8 V	Tam dolu
Dinlenmiş akü	12,4 V	Yaklaşık %75, şarj gerekir
Dinlenmiş akü	12,0 V ve altı	Derin deşarj, hasar riski
Motor çalışırken	13,8 – 14,6 V	Şarj sistemi normal
Motor çalışırken	13,0 V altı	Alternatör veya kayış sorunu
Marş anında en düşük değer	9,6 V üstü	Akü yükü kaldırıyor

Voltaj tek başına yeterli değildir. Dolu görünen akü, yük altında çökebilir. Kesin sonuç için yük testi ya da CCA ölçen bir test cihazı gerekir. Çoğu akü satıcısı bu testi hızlıca yapar.

Bakım seçeneklerinin karşılaştırması

Uzun süre az kullanılan araçlarda üç yol var. Hangisi size uyar?

Yöntem	Uygun durum	Avantaj	Dezavantaj
Haftada bir 20-30 dk yol	Düzenli kullanılan araç	Ek donanım gerekmez	Kısa şehir turu yetmez, gerçek yol gerekir
Akıllı şarj cihazı (bakım modlu)	Garajda bekleyen, hafta sonu kullanılan araç	Aküyü sürekli dolu tutar, sülfatlanmayı geciktirir	Priz erişimi ve cihaz maliyeti
Kutup başını sökmek	Aylarca hareketsiz kalacak araç	Kaçak akımı tamamen keser	Ayarlar sıfırlanır, akü yine kendiliğinden boşalır

Akü tipi de bakımı belirler:

Tip	Özellik	Bakım notu
Islak (bakım gerektiren)	Kapakları açılır	Seviye düşerse saf su eklenir
Kalsiyum / bakım gerektirmeyen	Kapalı gövde	Sadece kutup başı ve voltaj kontrolü
EFB	Basit start-stop sistemleri	Aynı tiple değiştirilmeli
AGM	Start-stop ve yüksek tüketimli araçlar	AGM yerine normal akü takılmaz; şarj cihazı AGM modunu desteklemeli

Pratik akü bakımı ve korunması adımları

Kutup başlarını kontrol edin. Beyaz-mavi tozlanma varsa temizleyin. Sıcak su ve karbonat karışımı işi görür. Sonra kurulayın, ince bir gres veya kutup spreyi uygulayın.
Sıkılığı elle deneyin. Kablo başı elde oynamamalı. Sökerken önce eksi, takarken önce artı kutup.
Kelepçeyi sıkın. Akü yuvasında kaymamalı.
Üst yüzeyi temiz tutun. Toz ve nem tabakası kutuplar arası kaçak yapar.
Voltajı ayda bir ölçün. Kışa girmeden mutlaka bakın.
Islak akülerde sıvı seviyesini görün. Plakalar açıkta kalmamalı. Sadece saf su, asit değil.
Kısa yolculukları telafi edin. Ayda bir uzun yol yapın veya bakım şarjı uygulayın.
Motoru durdurmadan önce tüketicileri kapatın. Klima, ses sistemi, koltuk ısıtıcı.
Marşta zorlanma varsa erteleme yapmayın. Yavaşlayan marş sesi ilk uyarıdır.

Uyarı işaretleri

Marş sesi ağırlaşıyor, özellikle sabahları.
Rölantide farlar belirgin şekilde kısılıyor.
Araç birkaç gün durunca çalışmıyor.
Akü gövdesi şişmiş veya çatlamış.
Akü gözünden çıkan kükürt kokusu var.

Şişme ve koku varsa akü değişir. Şarj denemesi yapılmaz.

Takviye yaparken

Kırmızı kabloyu bitmiş akünün artısına, sonra sağlam akünün artısına bağlayın.
Siyah kabloyu sağlam akünün eksisine, diğer ucu ise arıza yapan aracın motor bloğundaki boyasız bir metal noktaya bağlayın.
Çalıştıktan sonra ters sırada sökün.

Son yazılar